Tiêu chảy mùa du lịch, manh mối phân biệt nhiễm trùng và ngộ độc thực phẩm

Tiêu chảy mùa du lịch, manh mối phân biệt nhiễm trùng và ngộ độc thực phẩm

Tiêu chảy khởi phát đột ngột tại điểm đến du lịch không nhất thiết chỉ là vấn đề do thức ăn ôi thiu. Vi khuẩn hoặc virus xâm nhập qua thực phẩm và nước bị nhiễm bẩn, viêm dạ dày ruột do virus dễ lây giữa người với người, cũng như chế độ ăn uống và sử dụng rượu bia khác thường đều có thể là nguyên nhân. Bình tĩnh quan sát thời điểm xuất hiện và các triệu chứng đi kèm có thể mang lại manh mối để phân biệt ngộ độc thực phẩm với tiêu chảy nhiễm trùng.

Ngộ độc thực phẩm là khái niệm bao quát các bệnh do vi khuẩn, virus, ký sinh trùng có trong thực phẩm hoặc độc tố do chúng tạo ra. Tiêu chảy nhiễm trùng là tình trạng virus hoặc vi khuẩn gây nhiễm trùng đường ruột, dẫn đến tiêu chảy, nôn ói và đau bụng; ngoài thực phẩm nhiễm bẩn, bệnh cũng có thể lây qua bàn tay, dụng cụ chế biến, môi trường vui chơi dưới nước và tiếp xúc gần với người khác.

Thời điểm khởi phát triệu chứng cho biết điều gì

Nếu buồn nôn và nôn ói nổi bật ngay sau bữa ăn hoặc trong vài giờ, trước hết có thể nghĩ đến nguyên nhân là độc tố trong thực phẩm. Điển hình, ngộ độc thực phẩm do độc tố tụ cầu vàng có thể gây nôn ói và đau bụng tương đối nhanh sau khi ăn thực phẩm nhiễm bẩn. Tuy nhiên, không thể xác định chính xác tác nhân gây bệnh chỉ dựa vào triệu chứng.

Norovirus được biết đến là thường gây nôn ói, tiêu chảy nước và đau bụng trong khoảng 12–48 giờ sau phơi nhiễm. Nếu nhiều thành viên gia đình hoặc người đồng hành cùng bị bệnh vào thời điểm tương tự tại nơi lưu trú, hoặc đã có môi trường sinh hoạt chung dễ lây truyền qua tay, cần xem xét khả năng viêm dạ dày ruột do virus. Norovirus cũng có thể xuất hiện vào mùa hè, nhưng thường được ghi nhận nhiều hơn vào những mùa có nhiệt độ thấp.

Khi nguyên nhân là nhiễm khuẩn như Salmonella hoặc Campylobacter, triệu chứng đôi khi xuất hiện sau hơn một ngày. Sốt, đau bụng và tiêu chảy kéo dài sau khi ăn thịt gà chưa chín, trứng, thịt, sản phẩm sữa chưa tiệt trùng hoặc nước nhiễm bẩn là những manh mối gợi ý nhiễm khuẩn lây truyền qua thực phẩm. Thay vì chỉ nhớ lại bữa ăn cuối cùng trong chuyến đi, việc xem xét cả chế độ ăn và hoạt động trong vài ngày trước khi có triệu chứng sẽ chính xác hơn.

Cần hiểu thế nào về sự kết hợp giữa nôn ói, sốt và đau bụng

Nếu tiêu chảy nước và nôn ói khởi phát đột ngột, đồng thời những người xung quanh cũng mắc bệnh, viêm dạ dày ruột do virus là một giải thích thường gặp. Norovirus có thể lây truyền chỉ với lượng virus rất nhỏ, vì vậy cần thận trọng trong môi trường du lịch sử dụng chung nhà vệ sinh và khu vực chế biến thức ăn. Nhiễm trùng cũng có thể tiếp diễn khi các bề mặt dính chất nôn không được khử khuẩn đúng cách.

Sốt từ 38°C trở lên, đau bụng dữ dội, phân máu hoặc phân có nhầy là những dấu hiệu cần kiểm tra các nguyên nhân khác, bao gồm viêm ruột do vi khuẩn. Đặc biệt, phân máu có thể gợi ý tình trạng viêm hoặc tổn thương niêm mạc ruột; do đó, nên cân nhắc đi khám thay vì chỉ dùng thuốc cầm tiêu chảy để ức chế triệu chứng. Việc có sử dụng kháng sinh hay không phụ thuộc vào tác nhân gây bệnh, triệu chứng và tình trạng sức khỏe cá nhân, vì vậy cần có đánh giá của nhân viên y tế.

Nếu trong số những người đã dùng bữa, chỉ những người ăn một món nhất định xuất hiện triệu chứng, khả năng phơi nhiễm qua thực phẩm sẽ cao hơn. Ngược lại, nếu cả những người không dùng chung bữa ăn cũng lần lượt mắc bệnh, có thể cần nghĩ đến một bệnh nhiễm trùng có khả năng lây truyền từ người sang người. Sự phân biệt này không phải là chẩn đoán xác định mà là tiêu chí quan sát để định hướng ứng phó.

Ưu tiên quản lý mất nước khi đi du lịch

Mất nước có thể tiến triển nhanh ngay cả ở người trưởng thành. Khô miệng, chóng mặt, lượng và số lần đi tiểu giảm, nước tiểu sẫm màu, hoặc tiếp tục nôn dù đã uống nước đều có thể cho thấy lượng dịch mất đi đáng kể. Trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ, người cao tuổi, phụ nữ mang thai, người mắc bệnh mạn tính như đái tháo đường hoặc bệnh thận cần được theo dõi nguy cơ mất nước kỹ hơn.

Khi bị tiêu chảy, thay vì uống nhiều nước cùng lúc, bổ sung từng lượng nhỏ nhưng thường xuyên sẽ giúp giảm gánh nặng cho cơ thể. Dung dịch bù nước đường uống do Tổ chức Y tế Thế giới khuyến nghị được thiết kế để bổ sung nước, chất điện giải và glucose theo tỷ lệ phù hợp. Đồ uống quá ngọt, rượu bia hoặc đồ uống chứa nhiều caffeine có thể không phù hợp cho việc kiểm soát tiêu chảy và mất nước.

Khi sốt cao kéo dài, có phân máu, đau bụng không thể chịu đựng, lú lẫn hoặc gần như không đi tiểu, việc khám chữa bệnh cần được ưu tiên hơn lịch trình du lịch. Người suy giảm miễn dịch hoặc có bệnh nền nên tham vấn cơ sở y tế sớm hơn, ngay cả khi triệu chứng có vẻ nhẹ. Bài viết này không thay thế cho chẩn đoán và điều trị cá nhân.

Phòng ngừa ngộ độc thực phẩm bắt đầu từ đôi tay trước và sau khi chế biến

Trong kỳ nghỉ, thời gian thực phẩm không được bảo quản lạnh thường dễ kéo dài. Các thực phẩm dễ hỏng khi để ở nhiệt độ phòng như cơm hộp, thịt, hải sản và sản phẩm sữa cần được làm lạnh sớm nhất có thể sau khi mua; thực phẩm đã nấu cũng không nên để ở nhiệt độ phòng quá lâu. Ngay cả khi mùi và hình thức của thực phẩm vẫn bình thường, cũng không thể loại trừ mọi mầm bệnh.

Rửa tay là biện pháp phòng ngừa cơ bản nhất. Cần rửa tay bằng xà phòng và nước chảy sau khi đi vệ sinh, trước khi chế biến thức ăn, cũng như sau khi chạm vào thịt sống và hải sản. Chỉ dùng dung dịch sát khuẩn tay chứa cồn có thể không đủ để phòng ngừa norovirus; khi có khả năng tay dính chất bẩn, rửa tay bằng nước và xà phòng là điều quan trọng.

Nên dùng riêng dao và thớt cho nguyên liệu sống và thực phẩm ăn ngay. Dùng dụng cụ đã xử lý thịt gà hoặc thịt sống để sơ chế trái cây và salad có thể gây nhiễm chéo. Nếu tiêu chảy khởi phát sau khi vui chơi dưới nước, cần kiểm tra thêm nước đã nuốt phải, đá và đồ uống không rõ điều kiện vệ sinh, cũng như vệ sinh tay.

EHL BIO tìm hiểu các phản ứng của cơ thể do nhiễm trùng và viêm ở cấp độ tế bào và mô, đồng thời khám phá nền tảng của các vấn đề sức khỏe từ góc nhìn y học tái tạo. Ngay cả với các triệu chứng tiêu hóa cấp tính xảy ra trong chuyến đi, điểm khởi đầu quan trọng là thái độ phân biệt nguyên nhân và các dấu hiệu nguy hiểm, thay vì tự kết luận một cách cường điệu.

Phòng ngừa lây truyền vẫn cần tiếp tục sau khi triệu chứng đã hết

Cần thận trọng khi quay lại chế biến thức ăn hoặc chuẩn bị bữa ăn chung ngay sau khi tiêu chảy thuyên giảm. Trong viêm dạ dày ruột nhiễm trùng, mầm bệnh có thể vẫn được thải qua phân trong một khoảng thời gian sau khi triệu chứng biến mất. Đây là lý do cần duy trì vệ sinh các bề mặt thường xuyên chạm tay như tay nắm cửa nhà vệ sinh, vòi nước, cần gạt bồn cầu và điện thoại di động tại nơi lưu trú.

Nếu người đồng hành xuất hiện triệu chứng, việc ghi chép ngắn gọn về món ăn đã dùng, thời điểm bắt đầu triệu chứng, thân nhiệt, số lần nôn ói và tiêu chảy, cùng các thuốc đã sử dụng cũng có thể hữu ích. Nếu nhiều người bị bệnh sau khi đến cùng một nhà hàng hoặc nơi lưu trú, thông tin này có thể hỗ trợ quá trình xác định nguyên nhân khi báo cáo với cơ quan y tế hoặc tham vấn cơ sở y tế.

Tiêu chảy trong mùa du lịch đôi khi chỉ kết thúc như một ngày khó chịu, nhưng cũng có thể dẫn đến mất nước và lan truyền nhiễm trùng. Xem xét liệu nôn ói nhanh có phải là triệu chứng chính hay không, sốt và đau bụng có đi kèm sau hơn một ngày hay không, và người đồng hành có triệu chứng tương tự không là những bước ứng phó ban đầu. Vì khó có thể xác định ngay đó là vấn đề từ thực phẩm hay nhiễm trùng lây truyền giữa người với người, cần có cách ứng phó cân bằng: bổ sung dịch, tăng cường vệ sinh tay và đi khám khi có dấu hiệu nguy hiểm.

Giới thiệu EHL BIO

EHL BIO là công ty công nghệ sinh học nghiên cứu cuộc sống khỏe mạnh của con người với trọng tâm là y học tái tạo dựa trên tế bào gốc. Công ty nghiên cứu một cách khoa học khả năng tự phục hồi của tế bào và phát triển những phương pháp tiếp cận mới đối với lão hóa và bệnh tật. Bằng việc kết hợp chăm sóc sức khỏe cao cấp với công nghệ sinh học tiên tiến, EHL BIO cung cấp các giải pháp hướng đến một cuộc sống khỏe mạnh và tràn đầy sinh lực hơn.